Patent Lisansı

Patent Lisansı

Patent lisansı, patent sahibinin, patenti başkasına devretmeden (satmadan) başkalarının bu patenti kullanmasına izin vermesi anlamına gelir.

Bu durum genellikle bir sözleşme ile yapılır ve lisans alan kişiye (veya şirkete) belirli şartlar (ücret, süre, coğrafi alan, kullanım şekli vb.) dahilinde buluşu üretme, kullanma, satma veya ithal etme hakkı tanınır.

Patent lisansları, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, inhisari (münhasır) lisans veya inhisari olmayan (basit) lisans şeklinde verilebilir.

1. İnhisari (Münhasır / Exclusive) Lisans

İnhisari lisans, patent konusu buluşun kullanım hakkının münhasıran (tekel olarak) tek bir lisans alana bırakıldığı lisans türüdür.

  • Başkasına Lisans Verme: Lisans veren (patent sahibi), lisans alan dışındaki başka bir üçüncü kişiye lisans veremez.

  • Patent Sahibinin Kullanımı: Lisans veren, hakkını sözleşmede açıkça saklı tutmadıkça, patent konusu buluşu kendisi de kullanamaz.

  • Koruma: Bu tür bir lisans, lisans alana pazarda yatırımlarını koruma güvencesi sağlar.

2. İnhisari Olmayan (Basit / Non-Exclusive) Lisans

İnhisari olmayan (basit) lisans sözleşmelerinde, lisans verenin hakları daha geniştir. Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, verilen lisans inhisari değildir.

  • Başkasına Lisans Verme: Lisans veren, patent konusu buluşu kendi kullanabileceği gibi, aynı buluşa ilişkin üçüncü kişilere de başka lisanslar verebilir.

  • Patent Sahibinin Kullanımı: Lisans veren, patenti kendi kullanma hakkını saklı tutar ve kullanmaya devam edebilir.

  • Tekel: Lisans alana tekel hakkı vermez.

Lisans sözleşmelerinin Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) siciline kaydedilmesi önemlidir.

Patent lisansının taraflara sağladığı avantajlar şunlardır:

Lisans Verene (Patent Sahibine) Kazandırdıkları

  1. Gelir Elde Etme (Telif Ücreti/Royalty):

    • Buluşu bizzat üretmese bile, patent hakkının kullanımı karşılığında telif geliri elde eder. Bu, pasif bir gelir akışı oluşturur.

  2. Pazar Erişimini Genişletme:

    • Kendi üretim veya pazarlama kapasitesinin yetersiz kaldığı coğrafyalara veya sektörlere, lisans alan aracılığıyla hızlı ve düşük riskli bir şekilde ulaşır.

  3. Risk Azaltma:

    • Üretim ve pazarlama maliyetleri, riskleri ve operasyonel yükümlülükleri lisans alana devreder.

  4. Patentini Kullanılır Hale Getirme:

    • Eğer buluşu kendisi kullanmıyorsa, lisans vererek patentin ticari olarak değerlendirilmesini ve piyasada tanınmasını sağlar. Aksi takdirde, kullanılmayan bir patentin değeri düşer.

Lisans Alana Kazandırdıkları

  1. Ar-Ge Maliyetinden Kaçınma:

    • Yüksek maliyetli ve riskli Ar-Ge süreçlerine girmeden, hazır ve kanıtlanmış bir teknolojiye hemen erişim sağlar.

  2. Hızlı Pazara Giriş:

    • Patentli buluşu hemen üretme, kullanma ve satma hakkı elde ettiği için, pazara rakiplerinden çok daha hızlı girebilir ve rekabet avantajı kazanır.

  3. Hukuki Güvenlik:

    • Patent sahibinin yasal izni ile hareket ettiği için, patent ihlali suçlamalarıyla karşı karşıya kalma riskini ortadan kaldırır.

  4. Pazar Monopolü (Münhasır Lisans Durumunda):

    • Eğer inhisari (münhasır) lisans alırsa, belirlenen pazar alanında buluşu kullanma konusunda tekel hakkı kazanır ve rakiplerini dışlar.

  5. Ürün/Hizmet Çeşitliliği:

    • Patentli teknolojiyi kendi ürün portföyüne ekleyerek mevcut ürün ve hizmetlerini geliştirebilir veya çeşitlendirebilir.

Özetle, patent lisansı; patent sahibine para ve pazar gücü, lisans alana ise teknoloji ve zaman kazandıran bir ticari araçtır.